Ko te iwi Māori te iwi kaha rawa te pikinga ake o te roanga o ngā tau o te ora

E wātea ana anō hoki a Māori have highest increases in life expectancy i te reo Ingarihi.

He kaha ake te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te hunga e piri ana ki rōpū momo iwi Māori i tērā o ngā rōpū ā-momo iwi whānui katoa i waenga i 2005-2007 me 2022-2024, e ai ki ngā tauanga nā Tatauranga Aotearoa i whakaputa i te rā nei.

Ahakoa tērā, kei raro tonu iho te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te hunga Māori i ētahi atu momo iwi.

75.8 ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i te whānautanga mō te hunga e kī ana he Māori rātou i ngā tau 2022-2024, 3.1 te pikinga ake mai i 2005-2007. I roto i aua tau anō, i piki te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te hunga e kī ana nō ngā momo iwi ‘Ūropi, Tētahi atu rānei’, Moana-nui-a-Kiwa, Āhia rānei rātou, mā te 1.5-1.6 tau.

I ngā tau 2022-2024, ko te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana, he pēnei:

  • 81.8 tau mō te taupori katoa o Aotearoa
  • 82.8 tau mō te hunga e kī ana nō ngā momo iwi Ūropi, Tētahi atu rānei, (tae atu ki New Zealander)
  • 76.9 ngā tau mō te hunga e kī ana he momo iwi Moana-nui-a-Kiwa rātou
  • 86.3 tau mō te hunga e kī ana he momo iwi Āhia rātou.

“Ahakoa kua piki te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mai i 2005-2007, kua heke haere tēnei pikinga ake i roto i ngā tau e rima ka taha ake nei puta noa i ngā momo iwi katoa – ā, e haere tonu ana ētahi o ngā pikinga rahi rawa i waenga i te iwi Māori,” e ai ki te māngai mō ngā matapae taupori, tirohanga whakamua me te kapinga, ki a Victoria Treliving.

“Puta noa i ngā momo iwi katoa, kua tere kē atu te pikinga ake o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te tāne, tēnā i ngā wāhine.”

Momo Iwi2005-2007 Tāne2022-2024 Tāne2005-2007 Wahine2022-2024 Wahine
Tapeke7880.182.283.5
“Ūropi79.381.383.284.4
Tētahi atu rānei”70.473.775.178
Māori73.274.977.478.9
Te Moana-nui-a-Kiwa83.28586.487.6
Āhia

Te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te taupori katoa mō ngā tau e rima ka taha ake nei

He iti noa iho te pikinga ake o te maha o ngā tau o te ora mō te taupori katoa i waenga i 2017-2019 me 2022-2024. Tērā tōna pikinga iti mō te hunga tāne, mai i te 80.0 ki te 80.1 tau, engari i noho te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i te whānautanga mai mō te hunga wahine, i te 83.5 tau.

“Ko tēnei pikinga ake o te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana mō te hunga tāne te pikinga iti rawa mai i te ngahuru tau 1960, i heke anō i taua wā mō te tāne. E whai muri ana tēnei i tētahi pikinga ake āhua iti o te 0.5 tau mō te tāne me te 0.3 tau mō te hunga wahine i waenga i 2012-2014 me 2017-2019,” ki tā Victoria.

Nā ngā panonitanga o te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i waenga i 2017-2019 me 2022-2024 i huna ngā panonitanga ka kitea i ngā New Zealand cohort life tables: March 2025 update. Nā te titiro ki ngā ripanga ora ā-reanga, ka taea te kī i piki te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i 2020 me 2021, i taka whakamuri i 2022 me 2023, ā, i piki anō i 2024.

“He iti iho ngā pikinga o te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i ngā pikinga i ō mua ngahuru tau. Ahakoa tērā, nā ngā tirohanga whakamua mohoa rawa nei mō te taupori, ka tau ngā whakaaro, tērā pea ka piki te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana hei ngā rā e tū mai nei.

I takea mai tēnei i ngā ia mō ngā taumata matenga mō ia pakeketanga (National population projections: 2024(base)-2078) ka piki pea te maha o ngā tau o te ora e tūmanakotia ana i te whānautanga, i runga i te taunga whakaaro tauwaenga, ki te:

  • 82.3 tau hei te tau 2033, me te 84.6 tau hei te tau 2048 mō te hunga tāne
  • 85.4 tau, hei te tau 2033, me te 87.4 tau hei te tau 2048 mō te hunga wāhine.
Wehenga tauTāneWahine
1950-195267.271.3
1955-19576873
1960-196268.473.8
1965-196768.274.3
1970-197268.574.6
1975-19776975.5
1980-198270.476.4
1985-198771.177.1
1990-199272.978.7
1995-199774.479.7
2000-200276.381.1
2005-20077882.2
2012-201479.583.2
2017-20198083.5
2022-202480.183.5

/Stats NZ Public Release. View in full here.